Τι είναι η μεταβλητότητα και γιατί μετράει στις επενδύσεις;

Δύο φίλοι έχουν επενδύσεις που κάνουν «κατά μέσο όρο 5% τον χρόνο». Στο τέλος, οι λογαριασμοί τους δεν δείχνουν το ίδιο ποσό. Πώς γίνεται;

Η απάντηση κρύβεται σε μια λέξη που ακούς συνέχεια: μεταβλητότητα. Εξηγούμε τι σημαίνει, με υποθετικά παραδείγματα και χωρίς καμία πρόβλεψη για την αγορά.

Τι σημαίνει μεταβλητότητα;

Οι τιμές των μετοχών, των ETF και των δεικτών δεν κινούνται σε ευθεία γραμμή. Πότε ανεβαίνουν και πότε πέφτουν. Το FINRA, ο αμερικανικός φορέας εποπτείας των χρηματιστηριακών εταιρειών, ονομάζει αυτό το φαινόμενο μεταβλητότητα (volatility).

Όσο πιο έντονες είναι οι κινήσεις, τόσο μεγαλύτερη η μεταβλητότητα. Μετράει δηλαδή το μέγεθος και τη συχνότητα των διακυμάνσεων. Δεν μετράει κατεύθυνση. Μια τιμή που ανεβαίνει σταθερά, λίγο λίγο, έχει χαμηλή μεταβλητότητα. Μια τιμή που ανεβαίνει με άλματα και βουτιές έχει υψηλή, ακόμη κι αν στο τέλος βρεθεί ψηλότερα.

Είναι το ίδιο με το ρίσκο;

Όχι ακριβώς. Το FINRA γράφει ότι όσο πιο δραματικές είναι οι διακυμάνσεις, τόσο μεγαλύτερη η μεταβλητότητα και το δυνητικό ρίσκο. Η λέξη «δυνητικό» έχει σημασία.

Εδώ προσθέτουμε μια δική μας παρατήρηση, που δεν προέρχεται από την πηγή. Η μεταβλητότητα δεν ταυτίζεται με τη μόνιμη απώλεια. Μια πτώση στην οθόνη σου είναι προσωρινή όσο κρατάς τη θέση σου και η επένδυση συνεχίζει να υπάρχει. Γίνεται απώλεια όταν πουλήσεις εκεί, ή όταν χρειαστείς τα χρήματα ακριβώς εκείνη τη στιγμή. Γι’ αυτό η μεταβλητότητα συνδέεται με τον χρονικό σου ορίζοντα.

Για τους μακροπρόθεσμους επενδυτές, γράφει το FINRA, οι διακυμάνσεις τείνουν να είναι κάτι σαν θόρυβος υποβάθρου. Για όσους χρειάζονται σύντομα μετρητά, μπορεί να γίνουν πηγή άγχους.

Τι είναι η τυπική απόκλιση σε ένα αμοιβαίο ή ETF;

Θα τη δεις σε πίνακες και συγκριτικά εργαλεία. Με απλά λόγια, είναι ένα μέτρο για το πόσο απομακρύνονται οι αποδόσεις από τον μέσο όρο τους. Μικρή τιμή σημαίνει ότι οι αποδόσεις μένουν κοντά στον μέσο όρο. Μεγάλη σημαίνει ότι ξεφεύγουν συχνά και πολύ.

Στο επόμενο παράδειγμα θα τη δεις σε δράση. Αν διαβάζεις το KID ενός προϊόντος, ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2017/653 προβλέπει ότι δείχνει συνοπτικό δείκτη κινδύνου, με προειδοποίηση ότι, αν δεν κρατήσεις το προϊόν ως τη λήξη ή για τη συνιστώμενη περίοδο διακράτησης, ο κίνδυνος μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερος από αυτόν που δείχνει ο δείκτης.

Γιατί δύο επενδύσεις με τον ίδιο μέσο όρο δίνουν διαφορετικό ποσό;

Επειδή οι αποδόσεις δεν προστίθενται, πολλαπλασιάζονται. Κάθε χρονιά ξεκινά από το ποσό που άφησε η προηγούμενη. Δες ένα υποθετικό παράδειγμα με στρογγυλούς αριθμούς.

Υποθετικό παράδειγμα Α. Ας πούμε ότι βάζεις 1.000 € σε μία από δύο φανταστικές επενδύσεις, για 4 χρόνια.

• Επένδυση Χ, ετήσιες αποδόσεις: +4%, +6%, +4%, +6%. Μέσος όρος 5%. Οι αποδόσεις απέχουν μόλις μία ποσοστιαία μονάδα από αυτόν, άρα η τυπική απόκλιση είναι 1 ποσοστιαία μονάδα.
• Επένδυση Ψ, ετήσιες αποδόσεις: −5%, +15%, −5%, +15%. Μέσος όρος πάλι 5%. Εδώ οι αποδόσεις απέχουν 10 ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο, άρα η τυπική απόκλιση είναι 10.

Για την Χ, οι δύο πρώτες χρονιές δίνουν 1,04 × 1,06 = 1,1024. Οι τέσσερις δίνουν 1,1024 × 1,1024, δηλαδή περίπου 1,2153. Τα 1.000 € γίνονται περίπου 1.215 €, δηλαδή +21,5%.

Για την Ψ, οι δύο πρώτες χρονιές δίνουν 0,95 × 1,15 = 1,0925. Οι τέσσερις δίνουν 1,0925 × 1,0925, δηλαδή περίπου 1,1936. Τα 1.000 € γίνονται περίπου 1.194 €, δηλαδή +19,4%.

Ίδιος αριθμητικός μέσος όρος, διαφορά περίπου 21 έως 22 € στο τέλος (ανάλογα με τη στρογγυλοποίηση). Η πιο ταραχώδης διαδρομή κατέληξε χαμηλότερα.

Δύο διευκρινίσεις. Πρώτη, η διαφορά εδώ είναι μικρή και το παράδειγμα δεν είναι κανόνας για κάθε περίπτωση. Δεύτερη, και οι δύο επενδύσεις ανεβαίνουν συνολικά. Η μεταβλητότητα δεν σου λέει αν κερδίζεις ή χάνεις. Σου λέει πόσο ανώμαλη είναι η διαδρομή.

Πώς επηρεάζει τη συμπεριφορά σου η μεταβλητότητα;

Εδώ μπαίνει ο άνθρωπος. Δες ένα δεύτερο υποθετικό παράδειγμα.

Υποθετικό παράδειγμα Β. Ας πούμε ότι έχεις επενδύσει 10.000 €. Μια χρονιά η αξία πέφτει 5% και γίνεται 9.500 €. Την επόμενη ανεβαίνει 15%: 9.500 × 1,15 = 10.925 €.

Στα χαρτιά, δύο χρονιές και ένα καλό αποτέλεσμα. Στην πράξη, ανάμεσα στα δύο σημεία υπήρξε μια περίοδος που η οθόνη έδειχνε 9.500 €. Η αξία αλλάζει. Αυτό που κρίνει το αποτέλεσμα είναι αν θα αντέξεις να την κοιτάς και αν θα μείνεις στο σχέδιό σου.

Το FINRA συμβουλεύει να αποφεύγεις τις παρορμητικές αποφάσεις όταν οι αγορές γίνονται ασταθείς ή αλλάζουν οι οικονομικές συνθήκες. Σημειώνει επίσης ότι σταθεροί οικονομικοί στόχοι, δεμένοι με σταθερό μακροπρόθεσμο σχέδιο, τυπικά αντέχουν τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις. Γι’ αυτό αξίζει να έχεις γραπτό επενδυτικό σχέδιο πριν ξεκινήσεις και όχι μετά την πρώτη πτώση.

Πώς διαχειρίζεσαι τη μεταβλητότητα;

Το FINRA αναφέρει τη διασπορά ως έναν τρόπο διαχείρισης της μεταβλητότητας και του άγχους που τη συνοδεύει. Προτείνει να είσαι διαφοροποιημένος ανάμεσα στις μεγάλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων και μέσα σε αυτές, έχοντας κατά νου ότι όλες οι επενδύσεις κινούνται σε τιμή.

Η διασπορά δεν εξαφανίζει τις διακυμάνσεις. Και μπορεί να είναι φαινομενική, αν όλα τα στοιχεία σου εξαρτώνται από τον ίδιο παράγοντα. Δες περισσότερα στο Τι είναι η διασπορά και πότε είναι μόνο φαινομενική.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Μην κοιτάς μόνο τον μέσο όρο. Ο μέσος όρος αποδόσεων κρύβει τη διαδρομή. Δύο επενδύσεις με ίδιο μέσο όρο μπορεί να καταλήξουν σε διαφορετικό ποσό.
• Ξεχώρισε μεταβλητότητα από κατεύθυνση. Υψηλή μεταβλητότητα δεν σημαίνει ούτε «θα πέσει» ούτε «θα ανέβει». Σημαίνει μεγάλες κινήσεις.
• Ρώτα τον εαυτό σου πόση διαδρομή αντέχεις. Αν μια πτώση στην οθόνη θα σε οδηγήσει να πουλήσεις πανικόβλητος, η επένδυση δεν ταιριάζει στον ορίζοντά σου, όσο καλός κι αν φαίνεται ο μέσος όρος.
• Γράψε το σχέδιό σου πριν μπεις. Όρισε στόχο, ορίζοντα και τι θα κάνεις αν η αξία πέσει. Έτσι αποφεύγεις τις αποφάσεις της στιγμής.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.